Học từ vựng hiệu quả: vì sao ôn mãi vẫn không thuộc

Việc học từ vựng thụ động và không đúng cách là vấn đề của các học sinh Việt Nam. Chúng ta chưa từng được dạy làm thế nào để học từ vựng một cách đúng và hiệu quả.

Bên dưới mình sẽ viết về ba vấn đề chính khiến chúng ta học từ vựng kém hiệu quả, và giải pháp sẽ là gì.

1. Phần lớn chúng ta nhận ra từ chứ không nhớ từ đó

Đọc đi đọc lại một danh sách từ vựng tạo cho bạn cảm giác thuộc, nhưng thật ra đó chỉ đơn giản là bạn nhận ra từ vựng đó. Việc này không làm cho bạn thuộc từ vựng, vì não bộ của bạn không cần phải suy nghĩ.

Việc học từ vựng không khác gì tập tạ: nếu bạn tập ở mức nhẹ, có thể cơ thể sẽ thấy khoẻ hơn nhưng không có nghĩa là cơ bắp mạnh mẽ hơn. Tập nặng quá thì ngược lại — chúng ta phải nghỉ lâu hơn, mà cũng không hiệu quả hơn.

Để thật sự học được từ vựng, chúng ta cần có những tác động về mặt tư duy nhất định. Không cần quá khó, nhưng cũng không cần quá dễ. Mình sẽ nói về việc này ở đằng sau nhé!

2. Bạn dồn ba tiếng vào một buổi

Ba tiếng liền một buổi và ba lần hai mươi phút rải ra ba ngày tốn ngần ấy thời gian, nhưng cho hai kết quả rất khác nhau. Cepeda và cộng sự (2006) tổng hợp hàng trăm thí nghiệm và kết luận học rải hiệu quả hơn học dồn.

Kéo theo: học 15 phút mỗi ngày thắng học 2 tiếng mỗi tuần, dù tổng thời gian ít hơn hẳn. Đây là chỗ siêng năng không bù được cho lịch ôn sai.

3. Khoảng cách nên ĐỀU, không cần giãn dần

Phần lớn app học từ đều giãn dần khoảng cách: nhớ được thì lần sau ôn xa hơn. Nghe rất hợp lý. Nhưng Karpicke và Roediger (2007) thử đúng chuyện đó với các cặp từ vựng và thấy ngược trực giác: giãn dần cho kết quả tốt hơn khi đo lại sau 10 phút, còn khoảng cách đều nhau tốt hơn khi đo lại sau 2 ngày.

Chi tiết quyết định là lần ôn ĐẦU TIÊN. Giãn dần đặt lần ôn đầu rất sớm, lúc chữ còn nóng — dễ nhớ, mà như mục trên, dễ thì không đáng ghi. Đặt nó xa ra một chút, chấp nhận nhớ chật vật hơn, thì thứ đọng lại sau hai ngày nhiều hơn. Cảm giác "quên mất rồi" ở lần ôn đó không phải dấu hiệu thất bại — nó chính là phần việc có tác dụng.

Vậy, làm sao để học được từ vựng một cách tốt hơn?

Để học từ vựng thật sự hiệu quả hơn, chúng ta cần ba yếu tố. Và cả ba yếu tố này đều liên quan đến việc đọc.

• Chọn các chủ đề đọc mình hứng thú, giúp chúng ta có thể đọc bền bỉ và thích thú hơn.
• Học từ vựng trong một ngữ cảnh nhất định — mà để học từ theo ngữ cảnh thì việc đọc là phù hợp nhất.
• Ôn lại từ vựng đó trong chính ngữ cảnh đã đọc. Việc này giúp chúng ta nhớ rõ hơn về từ và cách sử dụng từ vựng đó.

Đó là lý do mình xây dựng ứng dụng đọc cho các học viên của mình.